Hoe kunnen ouderen betekenisvol ouder worden en welke rol spelen relaties, participatie en verbondenheid daarin? In de programmalijn Betekenisvol ouder worden van de Werkplaats Sociaal Domein Ouderen Zwolle stond deze vraag centraal. In samenwerking met oudere co-onderzoekers, Lectoraat Zorg en Zingeving van Hogeschool Viaa, GGD IJsselland en IJsselheem zijn inzichten en werkvormen ontwikkeld die toepasbaar zijn in onderwijs, zorg en welzijn.
Binnen het project stond de vraag centraal hoe sociale factoren – zoals relaties, participatie en verbondenheid – bijdragen aan zingeving bij thuiswonende ouderen. Eerst werd in kaart gebracht wat ouderen nodig hebben om betekenisvol ouder te worden. Uit interviews met ouderen en literatuuronderzoek kwamen drie thema’s naar voren: denken in mogelijkheden, participatie in de maatschappij en leven in het moment. Deze manier van omgaan met ouder worden draagt volgens ouderen bij aan veerkracht en verbondenheid met de omgeving.
Samen met ouderen en partners zijn vervolgens werkvormen ontwikkeld om deze inzichten te vertalen naar de praktijk. Zo vonden er klankbordgroepen, een living library, groepsgesprekken en twee werkplaatsevents plaats en is samen met professionals uit zorg en welzijn gewerkt aan netwerkversterkend en domein overstijgend handelen door middel van stoelendanssessies. GGD IJsselland (Programma Gezond Ouder Worden) was vanaf het begin van het project in 2023 betrokken en in januari 2025 sloot ook de ouderenzorgorganisatie IJsselheem aan. Een analyse van de inzet en samenwerking met co-onderzoekers en participerende ouderen in zorg en onderwijs liet zien dat dat deze samenwerking succesvol is wanneer sprake is van gelijkwaardige samenwerking, duidelijke rollen en verwachtingen, passende ondersteuning en aandacht voor relationele en ethische afstemming.
Een van de methodieken die binnen het project werd ontwikkeld is OuderWijs. Hierin delen ouderen hun levenservaring en kennis via gastlessen samen met een Viaa-docent binnen de minor Verpleegkundige Aandachtsvelder Geriatrie en Gerontologie (VAGG) van Hogeschool Viaa. Het perspectief van ouderen staat hierin centraal, waardoor studenten leren in een levensechte context en over thema’s die voor ouderen relevant zijn. Voor ouderen zelf blijkt het waardevol om vanuit hun ervaring te kunnen bijdragen aan het onderwijs. Het lectoraat Zorg en Zingeving onderzocht randvoorwaarden voor het samenwerken met ouderen, ontwikkelde het ontwerp en begeleidde de pilot. Ook werd een handleiding ontwikkeld met daarin de stappen, aandachtspunten en succesfactoren voor implementatie.
Op 22 januari 2026 werden de resultaten met alle betrokken partijen gedeeld: oudere co-onderzoekers, GGD IJsselland, IJsselheem, de gemeente Zwolle en Hogeschool Viaa. Tijdens de bijeenkomst werd teruggeblikt op geleerde lessen en memorabele momenten, zoals het belang van echt nieuwsgierig zijn naar de ander, de waarde van ervaringskennis naast wetenschappelijke kennis, hoe je ouderen volwaardig mee kunt laten doen in een project en dat voor nieuwe dingen uitproberen ook lef nodig is.
Het project laat zien dat ervaringskennis een volwaardige kennisbron is die organisaties, studenten én ouderen iets oplevert. De opgedane inzichten kunnen worden meegenomen in onderwijs, zorg en welzijn en vormen daarmee een waardevolle basis voor vervolginitiatieven rond betekenisvol ouder worden.
Op de website van Hogeschool Viaa, Lectoraat Zorg en Zingeving vind je meer informatie over de programmalijn en de beschikbare documenten (implementatiehandleiding, resultaten onderzoeks- en ontwikkelfasen, methodologische verantwoording, en het artikel ‘Volwaardig werken met ervaringskennis van ouderen’).